![]() |
|||||||||||
![]() |
|||||||||||
![]() |
War Department 70033 / NS 162
|
||||||||||
Info over de locomotief: |
|||||||||||
Ter voorbereiding van een invasie in Europa en andere operaties wereldwijd lieten het Amerikaanse leger (United States Army Transportation Corps) en het Britse War Department tijdens de Tweede Wereldoorlog gezamenlijk ongeveer 4500 diesel- en stoomlocomotieven bouwen. De oorlogslocomotieven werden goedkoop en simpel gebouwd. Hierdoor konden de locomotieven in hoog tempo worden gebouwd. Veel locomotieven waren van slechte kwaliteit, omdat ze niet lang mee hoefden te gaan. Op D-Day, 6 juni 1944, landen de geallieerde troepen in Normandië, Frankrijk. Op D-Day, en later tijdens de oorlog, werden ongeveer 3000 Amerikaanse en Engelse diesel- en stoomlocomotieven naar het Europese vasteland gebracht. Op 5 mei 1945 werd het Nederlandse vasteland door de geallieerden bevrijd van de Duitsers. Op 11 juni werden de Waddeneilanden ook bevrijd. Duizenden goederenwagons, locomotieven, rijtuigen en treinstellen werden tijdens de oorlog naar het oosten afgevoerd of raakten ernstig beschadigd. Ook was veel infrastructuur op veel plekken vernietigd. De Nederlandsche Spoorwegen schatte de totale oorlogsschade op 522,5 miljoen gulden. NS maakte meerdere reizen naar het oosten om Nederlandse treinen terug te zoeken die nog bruikbaar waren. Nadat de Tweede Wereldoorlog ten einde was gekomen, belandde veel overtollig Amerikaans en Brits oorlogsspoormaterieel op grote legerdumps in Europa. Hier konden de Europese spoorwegmaatschappijen materieel kopen of huren om hun spoornetwerk weer op te bouwen. NS kocht en huurde een groot aantal locomotieven om zo de treindiensten weer op te bouwen. NS en enkele andere bedrijven in Nederland namen rond de 400 diesel- en stoomlocomotieven over uit de legerdumps. Van deze locomotieven zijn de NS 164, NS 620, NS 2019, NS 8811, USATC 4389, WD 70033, WD 70269 en de WD 73755 bewaard of gereconstrueerd. Daarnaast kocht en huurde NS ook locomotieven uit andere landen in Europa, waaronder West-Duitsland. De NS 7853 is een reconstructie van een Zwitserse locomotiefserie die na de oorlog drie jaar in Nederland heeft gereden. Het overgrote deel van de locomotieven werd binnen tien jaar, toen nieuw materieel beschikbaar was, weer buiten dienst gesteld. In de eerste jaren na de oorlog werden door een gebrek aan rijtuigen goederenwagons ingezet voor reizigersvervoer. Ook werden bussen en legertrucks ingezet als vervanging van de treindienst. In 1941 werden twintig diesellocomotieven gebouwd door Andrew Barclay Sons & Co en Drewry Cars. De locomotieven kregen de numemrs 70029 t/m 70048. Hoewel de locomotieven de nummers 70029 t/m 70048 kregen, werd het 700-gedeelte van het nummer niet op de locomotieven geschilderd. De locs waren bedoeld voor rangeerwerk in Engelse munitiedepots. Tijdens de oorlog werden vijf locomotieven van de serie naar het Midden-Oosten gestuurd. In juni 1944 werden de andere vijftien locomotieven (waaronder de War Department 70033) verscheept naar Normandië om aan het vaste land te worden gebracht tijdens de oorlog. De simpel te bedienen en technisch eenvoudige locomotieven werden in Europa gebruikt voor het rijden van goederentreinen en legertreinen. Na de oorlog toonde NS interesse voor een aantal locomotieven die in Nederland werden gebruikt tijdens de oorlog. Uiteindelijk nam de Nederlandse Tramweg Maatschappij (NTM) vijf locomotieven over in 1946. De locomotieven konden niet de tramwagons van de NTM trekken, maar daarvoor had de NTM speciale koppelwagons. Van deze koppelwagons zijn de K9 (uit 1916) en de K16 (uit 1924) bewaard. Naast het eigen materieel vervoerde de NTM ook veel goederenwagons van NS, hiermee konden de locomotieven wel koppelen. De locomotieven werden op het tramnetwerk van de NTM (en later NS) ingezet in Friesland en aangrenzende gebieden. Ze waren vooral te zien op de lijn Steenwijk – Frederiksoord – Noordwolde – Hijkersmilde. Een jaar later (in 1947) nam NS de tramlijnen en het materieel van de NTM over. De vijf locomotieven kregen bij NS de nummers 161 t/m 165 en verwisselden ze hun zwarte oorlogskleur voor een donkergroene NS-huisstijl. De 70033 kreeg het nummer 162. De locserie werd bij NS in 1957 vervangen door diesellocomotieven van de serie 451 t/m 460, van die serie is de 451 bij de MBS bewaard gebleven. Na hun NS-loopbaan gingen de 162 en de 164 dienstdoen bij Nederlandsche Steenkolenmijnen Willem-Sophia. Hier bleven ze rijden tot het sluiten van de mijn in 1970. De 162 en 164 verhuisden daarna naar een vuilstort in België. De 164 stond haar onderdelen af aan de 162, waarna de 164 werd gesloopt. Nadat de 162 ook kapotging werd de 162 als een monument geplaatst en te koop gezet. De totaal oranje gemaakte 162 heeft zo ongeveer 20 jaar in het Belgische Aartselaar gestaan. In 1996 slaagden vrijwilligers van Stichting tot Behoud van Af te voeren Nederlands Spoorwegmaterieel (STIBANS) erin de 162 te kopen en terug naar Nederland te halen. De NS 162 is enige locomotief van de NS-serie 161 t/m 165 die is overgebleven. Voor de locomotief werd de Stichting 162 opgericht. Samen met onderdelen van de in 2005 aangekochte WD 70031 lukt het om de 162 in 2012 weer rijvaardig op de baan te krijgen. De locomotief werd van eind maart tot begin september 2013 tentoongesteld in het Spoorwegmuseum te Utrecht, in het kader van de tentoonstelling 'Sporen naar het Front'. Om die reden is de loc in de zwarte 'oorlogskleuren' van het Engelse War Department geschilderd. Ook kreeg hij zijn nummer War Department 33 terug. Na de restauratie van de 162 werd de WD 70031 geschonken aan het Oorlogsmuseum in Overloon. Nadat de locomotief weer het Spoorwegmuseum verlaten heeft, is de 70033 eind augustus 2015 naar de Museumspoorlijn STAR verhuisd. Daar kreeg de loc de originele donkergroene NS-kleurstelling en het nummer 162. Daarna heeft de loc ook een tijd bij Stoomtram Hoorn - Medeblik. Vanaf april 2017 heeft de loc tot eind mei bij de MBS in Haaksbergen gereden. Daarna is de loc weer terug naar de STAR gegaan. In september 2018 is de loc weer naar de MBS gegaan. Daar zou de loc een definitief onderkomen krijgen. In 2020 heeft de MBS besloten de 162 niet te willen opnemen in de collectie omdat de loc niet bij de MBS past. Ook niet als de loc de donkergroene kleur krijgt. In onze ogen een gemiste kans; het was een tramlocomotief en de voorganger van de 451 van de MBS. Op 28 september 2021 werd de NS 162 naar het Nederlands Transport Museum gebracht. Daar werd de locomotief in zijn zwarte oorlogskleuren tentoongesteld. Op 6 maart 2023 sloot het Nederlands Transport Museum, omdat het pand waar het in zat in Nieuw-Vennep gesloopt moet worden voor woningbouw. Het museum is lang op zoek geweest naar een nieuwe locatie. Helaas lukte het niet en op 21 februari 2025 kwam het nieuws naar buiten dat het Nederlands Transport Museum ophoudt te bestaan. Het NTM zat vanaf 2017 in het pand in Nieuw-Vennep; dit huurde het via een anti-kraak-constructie. Een groot deel van de collectie werd via onlineveilingen verkocht. De belangrijkste collectiestukken, zoals de TEE en de NS 162, werden niet via een veiling gekocht. De NS 162 kon weer bij de Museumspoorlijn STAR terecht, waar de locomotief op 14 juni 2025 naar toe werd gebracht. |
|||||||||||
![]() |
|||||||||||
Tijdens het evenement 'Stadskanaal onder Stoom' reed de 162 van de gelijknamige stichting Stadskanaal binnen met drie rijtuigen. 16 september 2017. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De 162 is los gekoppeld van de rijtuigen en rangeert naar de goederenwagons die op het naast gelegen spoor staan. |
|||||||||||
De fabrieksplaat van de NS 162. |
|||||||||||
De 162 vertrekt met een goederentrein van station Stadskanaal richting Veendam. |
|||||||||||
Later op de dag kwam de 162 met de goederentrein weer terug station Stadskanaal binnen gereden. |
|||||||||||
De NS 162 in de werkplaats van SHM in Hoorn. 24 oktober 2015. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De War Department 33 tijdens een speciaal weekend over de 70 jarige bevrijding van de stichting SHM. © Han Groen |
|||||||||||
War Department 33 tijdens de SpoorParade in Amersfoort ter gelegenheid van de viering
van 175 Jaar Spoor in Nederland. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
War Department 33 passeert stoomloc 657 tijdens de SpoorParade. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
War Department 33 tijdens de SpoorParade. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
War Department 33 tijdens de SpoorParade. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||